I 



( 45 ) 



débet. Eo continelur non soliim jus ad vitam continuandam et ad singulorum 

 organorum et membroium integritatem servandam, sed etiam jus ad coramoda 

 et gaiidia vil* adipiscenda retinendaque , scilicet ad integrum libertatis indivi- 

 dualis exercitium , quo facultatum suarum naturalium usum , ia quantum libertali 

 alioruin individuali non nocet , extendere potest. 



Ne sa»pius se mutuo collidant jura diversorum , palet liberum quidem nasci 

 hominem, non lameu , ut aiuut , iudependentem (i). Juri semper respondet 

 obligatio : ex parle igitur reliquorum oritur obligalio aliénai parcendi vitœ 

 libertatique. Et ex illius juris et obiigationis hujus mulua coniplexione fluit 

 œqiialitas bominum natuialis , sociabs. 



Jam vero jus , de quo loquimur , qiiid slt , baud incassum defuiiemus. In 

 sensu, quem vocant , subjectivo (in quo bic usurpalur ) nibii abud est, nisi 

 facultas in ipsa , prout vidimus , ratione naturali fundaia , ab abis petendi , ut 

 eas actiones omittant , quce existentiae aut Ubertati legab coninuini contrariœ 

 sunt. Quae facultas , ne vanum tantum nomen sit, jam ex ipsa noiione juris 

 necesse est conjunclam comprebendal cogendi facultatem. Quid egentem juvaret 

 prospectare necessaria sua , si ab eorum usu probibeatnr ? Ipsa nimirum juris 

 notio , ex praecepto pro omnibus in mutua eorum relatione exierna valido 

 petitionem unius contra alios permittens , simul etiam necessario coactum per- 

 mitut, tanquam médium sine quo petitio illa , casu quo pétition! resisteretur 

 absffue effectu et vi jaceret inutilis. 



Facultas cogendi ex rei natura pênes eum est , pênes quem petendi facultas. 

 Nec, si forte coactus ad jus tuendum exercetur, jus et coactus sibi invicem 

 obstant ; vis enim quas impedimento effectus alicujus apponitur , bunc efTectum 



(i) Verbo, indépendance iniclllgitur omnimodii illa liberlas, fjuœ , discrimine licilam intérêt 

 illicilatn sublato , solis volunlali» aibilraria; et viriurn l^milibus circuniscribitur ; ta!i nimirum 

 sensu muiti verbuni indi-pemlance usurpaverunt ; immerito tamen , ut mihi viJelur , si quidem 

 vocabulo indépendance non latior ordinario subjicilur significatio , quara vocabulo liberté, adeo 

 nt polius usurpanda sit locntio abus de la liberté, et aliquanJo licence, prout e. g. AVoIfF. J. 

 N. et G S. 84- — In eo autciii libcrtas (licita naluralis) cousislit , ul quirlquid jus naturse non 

 praecipit, id homo licite prsetermitlere, quidquid non prohibet, licite facere possit. 



