C46) 



adjuvat, et cum eo congruit 5 atque si jure eflectus exigatur, jure quoquc vis 

 addita ponetur. 



Ex praedictis consequens est jam in statu nalurali ( sociali ) non omni frœno 

 solutum fuisse hominem , sed jam abslractione facta ab omni societaie civili , 

 eo ipso quod liomo in terra communl cum aliis sui simiiibus vivat , homini tum 

 incumbere leges quasdam ratiouis quibus pro parte, jam justifia praccipilur , non 

 quidem qua virtus(i), sed ut rêvera injurias i. e. aliennn vitœ libertalisquc lassi- 

 ones probibens , tum vero etiam compelere jura quaedam delerminata , et cum 

 quovis jure eo ipso quoque conjungi , cogendi iiicultatem. Jus quidem non 

 semper est in fortiori , sive facultas moralis cogciidi non simiiI est f i< ultas pby- 

 sica; ex eo vero nibil aliud iulerri licet , nisi iieressltas iusùiuti liujus modi , 

 quo possit effiri congrueutia contin\ia juris cum vi majori , sive nécessitas socie- 

 tatis civilis , in quii per vim publicani omni vi privata majorem , cuivis juri 

 simul et vis addi possit. Sed de bis serius (2). 



Ab omni igilur tempore vigebat aliqua jiisti et injusti notitia (3). 



Regu'iEe auteni générales naturali ratione nixœ , et ex prEecepto bbertatis externae 

 conimunis oriend£e,id constituunt quod/;« naturale ^ a quibusdam /(« universale 

 vocatur , in sensu objectivo. Quum tamen in quovis homiuc cognosceudis priu- 



(1I Justitia fjuidem pro aliera quoque parte, qua vfilus, prscipitur , sed non a docirina juris 

 natur.ilis, verum a docirina morum ; utramque probe disliiigueiidam credimus : docirina moruin 

 ralioiie quidem duce,proul jus nalurale , quoque sistitur, sed ad inlernam homiuis liberlatem , 

 i. e. ad propria; perfectionis studium spécial. Hanc commémorasse sufficiat , quia in argumeuti 

 nostri circulo non versatur. 



(2) Coiif. 5- 6 liujus capitis. 



(3) H Eral enim mlio profecla a rerum natura , et ad recle faciendum impellcns , et a delictô 

 ïvocans , quœ non tum denique incipit les esse, cum scripia est, sed tum cum orla est , otta 

 autcm simul est cum meute divina. » Cic. lib. 2 de legib. Sumus ad jusiitiam naii ; ncque opi- 

 nione, sed natura con^lilulum est jus. n Idem , lib. i. de Icg. Corif. eliam WoliT J. N. et G. 

 §. i4 et Not. Elie Luzac— Erroneum ilaque inler alia afi'crebat Helvelius,We l'homme et de 



son éducation , sect. ^. chap. 8 : avant la loi, il n^est point d^injuslice justice 



suppose lois établies. In latiori nimirum quam œquum est, sensu extcudebat effalum illud : Si 

 «on esset lex , non eîsel peccatum. 



