r 59) 



logices sufficientia contineat : constat enim génère proximo : malum etc. et dif- 

 erentia ultima a cmtate etc. Nec addendum , ut plurimi fecerunt , quanam ratione , 

 aut ad quem fioem inferri debeat. Plane enim aliae hœ sunt habendae quœstiones. 



Jam quis ergo est pœnarum finis ? 



Noto pcenarum fiindamento , facile derivabimus finem ipsarum (i) quippe qui 

 non nisi ex fundamento eruitur. Ad omnium civium libertatem servandam cons- 

 tituta est civitas ; a quolibet autem cive , ob ejus possibilem ', multorumque 

 jam expertam malitiam, jure timetur, ne justos liberlatis limites transgressus , in 

 aliéna jura invadat, atque tali modo scopum civitatis turbet. Hisce consideratis 

 malo obveniendum fuit , prout jam §° praeced. indicavimus. Pœnae itaque in 

 hune finem statuts sunt , ut omnes aequo modo , scilicet metu mali quod 

 scirent crimina secuturum , a laesione jurium retinerentur , ut stimulus iste ad 

 facinora rapiens , alio stimulo fortiori , quid scilicet oritur ex representatione mali 

 necessario imminentis , superaretur ( veluti pondus in una lance , pondère in 

 altéra posito majori) , et quasi interimeretur. 



Simili modo quum sine vigente legum pœnalium ( i. e. civilium cum sanctione 

 pœnali ) efficacitate et imperio , civitas ad jura omnium aequanda , publicamque 

 sui , privatamque singulorum salutem tuendam , attingere nequeat , necesse fuit 

 ut adminiculis fulciretur ista legum pœnalium majestas. Hune igitur in finem 

 pœnas vere inferri credimus , ut legis pœnalis laesionem vetantis conservetur 

 auctoritas , ut ostendatur , vanam non esse legum minationem , sed certo futurum 

 ut pœnam promissam subeat, quicumque parvi ducere legis sanclionem ausus 

 fuerit (2)5 m hune ergo quoque finem, inquam , ut civitati restiiuatur damnum 



(i) Inlellige proximum : de fine enim ultimo communis omnium sententia est : pertinet ad 

 jurium luendam seciirilalero , ideoque ail averteiidas lœsiones. 



(2) Inde dijudicari polest tritum illud atque ssepius laudatum Platouis diclum (de legib. 

 lib. 9. ) 00 yùf ïVÎ xuKcf yUtrai oûitfcU ( non enim propter peccatum sumiliir pœna ) , et alibi 

 (de legib. lib. 1 1) oàx; 'atxx rxxaicgfyiîircil iii'aTXI ilxti (s? yàri yiynoç àyiniTcy i«-«( Tort. ) nu iff 

 «V To» ailis t»ix(t xf'i'^ (non ideo, quod peccatum est, exigilur pœna (non enim faclum infectum 

 fieri potest) sed propter exemplum vel tempus futurum) quod ita vertit Seneca , (de clementia, 

 lib. I. cap. 16) nenio prudens punit , quia peccatum est, sed ne peccetur. Revocari enim proe- 



