(63) 



alio modo plenius restiluere potuisset civitas , nisi publiée ostendendo , qiiaenam 

 certe maueat legis violatorum sors. Inde v. gr. palam in foro struitur ferale illud 

 pegma , que sive prostant per horam , sive stigmate reprobationis dorso inurim- 

 tur , sive etiam capite plectimtur determinatorum facinorum auctores. Haec 

 autem si strictius loqui velimus , non directe ad finem primarium pœnarum 

 suiit referenda , potius ad secuudaria civitatis consilia. — Nec omnes pœnae 

 eodem gradu publicam prae se monitionem ferunt : indeque pœnarum variée 

 distinctiones , quarum unam attulisse satis sit , prout nimirum intentio illius aut 

 in ipsum delinquentem , aut in reliquos practer delinquentem directa inprimis 

 cogitatur ; « Utimur pœnis , aut ne is qui deliquit, taie quid posthac committat, 

 aut ut caeteri siut ad injuriam tardiores » (i). 



Ex praedictis jam fluit, non ita , quam primo intuitu apparet , diversam ab 

 antiquis esse nostram bancce de fine pœnarum opinionem , quippe quae cum 

 aliorum rationibus et consequentiis fere in singulis conveniaU 



§•9- 

 Jus puniendi extenditur cum necessitate. 



Vidimus puniendi jus civitati inhaerere , idque in eum fmem , ( si jam prac- 

 tico magis modo loqui velimus) ut tuta fiât et secura ab aggressiouibus et ejus 

 quem punit, et aliorum qui imitari possint; inde prono alveo fluit, jus quoque 

 civitati competere ad omnia ea , sine quibus iste finis obtineri nequeat. Si itaque 

 in déterminât© casu pœna aliqua , sit ad taies talesve laesiones inhibendas hac 

 de causa inhabilis , quia justo levior est , in aliam efficaciorum mutari aut augeri 

 eatenus poterit , quatenus id jubebit lœsionum inhibendarum ratio. Qui contra 

 niteretur , gradum determinaret , quo civitas dissolutionem sui ultro pati tenere- 

 tur ! Ergo pœnae justae erunt , quae necessariae. 



Jus itaque ex necessitate derivatur , verum « si quis populorum domitor . 

 régna in ditionem suam vi armorum redigerit , et ea velit secure sibi conservare , 



(i) Cic. de ofQciis, I, ii. 



