(75) 



De exemple phjsico. 



Plerique sese in ponderando exemplo phjsico tantum continent; id scilicet 

 solum investigant, qui sensus inter homines suppliciorum aspectu suscitentur? 

 Odium criminis , aiunt aliqui ; odium legum alii ; hi commiserationem ; illi 

 diiritiem aniini. 



De his quid senliamus , breviter ennutiasse licebit. 



1. Odium criminis. — Riiunt ad exsecutionem capitalem , secundum diver- 

 sitatem indolis babituumque, alii aliis niodis affectos animos gerenles. Quos inter, 

 pleramque non tam de scelere , quam de auctore sceleris cogitatio est 5 cujus 

 rei rationem in eo jacere credimus , quia major pars nihil nefarii secum moliun- 

 tur. Qui vero simile quid animo voliitant , ii non sceleratum modo , sed 

 et scelus pracsertim aspiciunt , propter quod reus capite afficitur. Sic enim cons- 

 tituuntur bominum mentes , ut sibi omnia referre , et si qua sit similitudo , cum 

 abis se componere perpetuo studeant. Hujus rei iu vita communi satis ubique 

 occurrit argumenti. Sic si quis de morte subita abcujus qui parum eum tangat , 

 audiverit, Ibrsan negligentius interrogabit undenani bujusmodi provectum sit 

 infortunium , an ex casa inopinato , an vero ex immoderaia licentia , libidine 

 aut gula, aliave id genus intemperantia. Si jam ita esse respondeatur , plerumque 

 rem non multum curabit , quia plerumque eodem in casu non versabitur. Sit 

 autem forte fortuna in simib positus discrimine , videbis pallescentem , bœsitantem 

 serioque de semetipso meditabundum , quippe cujiis capiti mabim idem impen- 

 deat. Eadem ratio supplicii capitalis est : iis itaque prœ ceeteris proderit exem- 

 pkim, quibus prodesse tum maxime civitatis interest. 



2. Odium legum (i). — Si supplicio capitali etiamnum plecterentur minus 

 gravia delicta aut ea etiam facta in seriem scelerum immerito , at in politicis 

 aliquando consignata , tum posset odium in leges et in legum conditricem civi- 

 tatem erumpere. Si vero pœna civibus omnibus justa atque necessaria videbitur, 



(i) Elle iiisjjite plutôt, ait Pasluret, de l'horreur pour celui qui fait souffrir 



