C87) 



•^Tilgi conditiones circumspexisse. Quam inulti occurrent sub laboris imtnodici 

 jugo gementes? Quam multis sudor insolitus paulatim vires et principia vitas 

 infregit , et senectutem acceleravit aut morte immatura antevertit ? Damnabis 

 sceleralos ad convexa vallium aequanda , ad vias publicas muniendas , ad exca- 

 vanda navalia , ad arcem œdificandam etc ; et in iisdem prorsus impendentur 

 brachia innocentium mercenariorum ! 



Sed 2° quid jam de amissione libertatis ? Audio enim objici : nullam exstare 

 analogiam eos inter , qui , legum tutela gaudentes , conciviumque existimatione 

 honorati , in suis vel maxime arduis laboribus mercedis spe percipiendae susten- 

 tantur, et eos, qui, ablata libertate , bomini cuique summo bonorum , catenati , 

 infamiaqiie notati , laboribus durissimis , fructus haud percepturi ulios , devoven- 

 tur (i) P 



Libertas quidem dignitatem hominis, adeoque felicitatem constituit. Amissa 

 libertate, homo fît machina quaedam impulsum extrinsecus suscipieus, per se 

 vero niJiili capax. Haec et nos fatemur , sed non idem omnes sentiunt. Eadem 

 fere ratio est libertatis , quae honoris. Praetermittimus varietatem idearum quas 

 sibi quisque de iis effingit, et in certis nos continebimus. Honorera certe prœ 

 omnibus ponit homo liberalis honestusque 5 timet ille infamiam sibi 5 sed quanti 

 facit honorera sceleratus ? vanum nomen est. Simili modo quam plurimis civi- 

 bus ( iis scilicet qui libertate amica fruentes , in ea vitae suse delicias ponere 

 consueverunt) daranum excogitari nequit libertatis amissione majus. Verum si qui 

 sint , pênes quos a teneris jam restrictissima tantum , dicam fere nulla aliquando 

 Vivendi libertas fuit , eosne usque adeo percutiet servitutis legalis minatio , ut 

 hujusmodi pœnae timoré a nefariis abstineant ? 



Scimus equidem ahud omnino esse captivitatem illam carcerum , aliud statum 

 hujus oui sub arbitrio alterius opéra vita est. Is enim libertatem aliquam , moralem 

 scilicet , ut hoc utar verbo , retinuit. At multos utramque conditionem unico 

 nomine servitutis confundere, miseriarum consuetudo docuit. Et vero quid juvat 

 libertas eum , qui , ut frustum panis necessarium sibi comparet , quod cum uxore 



(1) Conf. Ouboscb , disserlatio de pœna cap. haud Decessaria , pag. ig. 



M 



