40 COMMEiYTATlO 



inserviant. De finibus aliarum rerum , a nostrd 

 usu remotarum , non loquitur. Tanquam finem 

 summum ac generalem , ad quem singuli lines 

 peculiares conspirent, cogitabat hominis utilitatcm: 

 hunc habebat centrum quasi totius universi, ad 

 quem omnia referrentur. Id autem praecipue pro- 

 bandum videtur , quod sedulo adhibuerit finis 

 notionem , et ab initio definiverit , quid sit fortui- 

 tum , quid causae consulto agenti tribuendum. 

 Qua in re multum superat Ciceronem, idem hoc 

 argumentum explicantem (i), qui nec definivit 

 notam , qua discernatur utrumque illud rerum 

 genus , et fere loquitur de admirabili pulchriuidine 

 ac varietate , de ornatu et constantia omnium 

 rerum. Socrates non subsistit in vaga quadam 

 pukhritudinis varietatisque notione , in qua 

 subsistit plerumque Cicero, sed respicit fines 

 certos , certum , ad quem praestandum composita 

 smgula sint , usum ; qua unice ratione argumentum 

 illud bene instituitur. Ceterum , si difficiliorem 

 auditorem Socrates nactus fuisset , pluribus 

 opus liabuisset probare , ea , quae ad finem aliquem 

 attingendum idonea sint, prudenti consilio exstitisse. 

 Nam hoc Democriti, aut Epicuri discipulus 

 non ita facile concederet , nec etiam philosophus 

 K a n t i a n u s . 

 Alterum argumentum , quod Socrates po- 



ti- 



(l-) De Natura Deorum II. c. 56-64. 



