94 



C M M E N T A T I O 



laedantur. Igitur rcligio etiam est chilis ; est 

 institutum , quod , etiamsi non civitatis causa or- 

 tum (i), taraen praecipue ad civitatem spectat , 

 hujus constituit vinculum ac fundamentum , et 

 de qua igitur civitati leges ferre licet. Hinc So- 

 crates pium dicit esse eum, qui novit , quid 

 leges erga Deos praecipiant , et ea observat (a). 



Quid autem lioc est , quod civicatis lex praeci- 

 pit ? Lex ubivis praecipit , ut Diis pro viribus 

 sacrificia ofFeras (3). Praeter haec ad cultum 

 sacrum pertinebant preces et divinatio : has igitur 

 nunquam negligebat Socrates, et aliis eas ob- 

 servare suadebat (4). Precari autem simpliciter 

 a Diis jubebat, ut bona nobis praebeant , omissis 

 longis illis votorum enumerationibus , quibus illo 

 tempore Deos fatigare solebant : nam Deos meli- 

 us , quam homines ipsos , perspicere , quid ipsis 

 eonducat , quum eventum plerarumque rerura 

 ultra hominum perspicaciam posuerint (5). 



Itaque Deus , etsi sit oiuTxpnnq , tamen vult , ut 

 sibi ab hominibus praestetur cultus, isque civitatis 



le- 



(i> Hoc Sophistae statuebaut , qui Deorum cullum 

 cx legislatorum arte repefebant. Socrate^ coutra eum 

 repetebat ex lege a Deo lata : prima euim est legum 

 ciytciifm , quae jubet ut Deos colamus. 



(2) Cf. Mem, IV. c. fi. §. 4. 



(3) Cf. Mem. IV. c. 3. §. 16. 



(4) Cf. Mtm. I. c. 3. §. 1-4. 



(5) Cf. Mf^in. I. c. 3. ^. 2. coU. I. c. I. 5. 7 et 8. 



