THEOLOGICA. 



45^ 



t u 1 1 i a n i loco , ne alia monumenta afFeram , patet., 

 a- Christianis bellum eo tempore quoque prop- 

 terea improbatum fnisse , quod , qui militiara face- 

 rent, Deorum cultoribus misceri, et ad quosdam 

 Gentium ritus e militari disciplinae lege observandos 

 cogi soliti fuerunt (i). Inter plures morum magis- 

 tros , primis post C. N. saeculis , dominata fuit senten- 

 tia omnls militiae recusandae, Quo facto accidit, ut , 

 qui , militiam secuti, hostes necassent , nonnunquam 

 difBcilepoenitentiis satisfacerepotuerintCa). Quam- 

 vis autem deinde, ut primum civitas et ecclesia 

 arctiore vinculo conjunctae s!nt,et religio Christia- 

 na publid facta juris , magis magisque odium in 

 liellum decreverit (3_) ; nonnulli tamen severiores 

 docuerunt mores. Lactantius, „ cur autem 

 „ ait , belligeret , in cujus anirao pax cum homini- 

 „ bus perpetua versetur ? - Morietur potius justus 

 Vj quam occidet. — Sapientissimus est, qui mavult 



(0 Vid. Tert. d$ Idol. c. 19. et de Cer. mil. c. 11. cf. E u- 

 sebius, in vita Const. I. 54. S ozom enus , /f. £. V. 17. 

 G r 1 i u s , in ann. ad Matth. V. 40. p. 197. T y g e R o t h e,V«- 

 vJoed en uitwcrking van het Christendem (versio a S. V d. H o c k 

 edit. Trajecti apud W. van Yze r worst, iSor.") II. p. 252. 

 tzschirner, Sber d. K., p. 24. Idcirco Judaei belJum 

 Titarunt; Joseph. , ^nt. -Jud. XIV. "10, 12. 13. XVIIf. 3,5. 



(2) Vidd. Conc. Tolet. XVI. c. 4. Ancyr. c. 22, 23". 

 Basilii Efp. Can. XLIII. 56, 57., quae loca citavit St3ud. 

 li n , 1. 1. II. p. 427. 



(3) Cf. S t a u d I i n , I I. II, p. 22S. 



