76 COMMENTATIO 



definiri debent et omnes ad istos limites redigi. Pro- 

 fecto lioc iaequilibrium constituere minus difficile 

 foret,quara illud ad mundi finem conservare. Non 

 omnes gentes per totum orbem quacunque in re 

 eosdem progressus facient ; ita vires gentium continuo 

 aut prosperis crescent , autadversis decrescent, nec 

 minus apud omnes populos mentis animique cul- 

 tus eosdem faciet gradus , apud hunc altiores , apud 

 illum fere nuUos. Ne rursus igitur perpetuo aequili- 

 brium solvatur ,necessaria sunt varia consiliapolitica, 

 tura artes , cura arma , quam necessitatem jam justo plus 

 nos usu docemur hodierno. Plurium sane gentium fo- 

 ret tristissima sors , ut primum talis civitatum ratio 

 adessetper totam orbem. — Forte deniquepacem ae- 

 ternam exspectes a morali gentium conditione eaque 

 emendata. Verum ad meliorem morum doctrinae 

 cognitionem paucissima humani generis pars adhuc 

 pervenit , et, quamvis pauci, quodjustum, quod 

 verum est, cognoscant , minime tamen illud vene- 

 rantur , et , amore ducti , nihil huic contrarium agunt. 

 Pkirimi, et principes, et clves , quamvis nomen 

 Christo dederint, minime Christianam reh'gionem 

 tanquam agendi normam quacunque in re secuti 

 sunt. Enimvero, non tantum hujus illiusve civita- 

 tis , sed omnium civitatum principes ; non tantum 

 haec illave gens , sed omnes gentes , meliorem sen- 

 tiendi, volendi, agendirationem induere debent , ut 

 morali vi pax illa oriatur. Profecto igitur ad illam 

 constitiiendam illud justum , quod a caritate est 



co- 



