82 C M M E N T A T I O 



nes dispersi sunt. Romani armis totum fere orbem 

 terrarum subegerunt uni imperio, Hinc terra os- 

 trae religioni accipiendae exstitit aptior. 



Per mediam Asiam variae erraverant gentes. Ilae in 

 sese invicem arma ceperunt ; aliae alias dispulerunt. 

 Ita plures sensim in Europam profectae , quae rursus 

 bella gesserunt. Providentiam autem agnoscamus 

 divinam sapientiamque in liac rerum confusione. 

 Bellis maximc Deus sua exsecutus est consilia, ut 

 homo , ubivis vivendo aptus , fere ubivis adsit. 

 Hac item ratione Europa liominibus est imple- 

 ta , qui terram colunt , et vitae aura ac felicitate 

 vescuntur. IUo tenipore e bellis, cum cultiori- 

 bus populis gessis, hae ferae gentes artes , disci- 

 plinas , religionem eamque Christianam acceperunt. 

 Bella maxime valuerunt, ut homines magis magis- 

 que sesein civitates copulati sint , ab hostibus sese 

 defensuri. Sensim et aliis quoque , et hac oppor- 

 tunitate, constitutae sunt civitates, ac populi ipsi 

 consueverunt legibus obtemperare. 



Sic Hispani in nostros proavos implacabile susce- 

 perant odium , crudehter eos oppresserant , et atro- 

 cia quaeque facinora perpetraverant. Ilinc bellum 

 exstitit , quod dimidio seculo longius gessum est. 

 Batavi iniquam saepius experti sunt fortunam, Tan- 

 dem vero reh'gionis hbertatera adepti sunt; civitas 

 nostra stabihta estac nostraepatriae feh'citas. liispa' 

 nortm autera vires fractae ; iisque potestas estdem- 

 ta , BatavoSi ahosque longius adeocrudeliter vexandi. 



Quod- 



