T H E O L O G I C A. 89 



rum ratio non religioni tribuenda est , sed cognitio- 

 ni ejus corruptae ac miiltis vitiis laboranti. Ita 

 apud Gothos Vandalosque priniis temporibus , cum 

 sese professi essent Christianos , licet cunctos fe- 

 re religionis doctrinae ignaros , nulla fere fuit 

 religionis vis. Neque adeo multum illa efFecit medio 

 aevo, quo tempore gentes pro clariori Euangelii 

 luce inanem habuerunt umbram (1). Ex his igitur 

 facile patet , hominum cogitandi et sentiendi ra- 

 tionem eatenus a religionis Christianae doctrina 

 emendari , quatenus, puriori ac profectiori religionis 

 populi imbuti sint doctrind , majoremque ei ha- 

 beant. fidem, 



Hisce praemonitis satis luculenter intelligere possu- 

 mus , meliores sententias , quas gentes, postquam re- 

 ligionis Christianae doctrinam professae sint ,de bel- 

 lo gerundo sequi ac fovere coeperint , religionis 

 efficacitati non deberi non posse. Quo rectius au< 

 tem hancce religionis nostrae vim ob oculos po« 

 namus, attendamus et sententias, quasgentes, reli- 

 gionem Christianam nondum professae , foverunt , et 

 illas quas hae gentes ex hacce doctrina colligere potue- 

 runt,c; eas, quasdeinceps ipsaeamplexaesunt. Tria 

 haecce observemus in causis hclU gerundi, in ejus 

 ratione , nec non in bello finiendo. Quod ut fiat , haec 



al- 



(i) CfT. Clarisse , I.I. p. 197. sqq. Moller, p.356, 381. 

 et Tzs chirner, 0/i«jf. Acad. p. 6s» 66. 



