iia C O M M E N T A T l 



tus est (i). Quisque, qui attendit bella, per 

 breve tempus ruinam Imperii Komani Occidentalis 

 antigressa eamque secuta , intelliget , tum gentes 

 continuis colluctatas fuisse bellis , quacunque re- 

 gione immo et inter diversas tribus ac familias 

 belli ignem exarsisse , et ne dubitabit quidem , 

 quin posteriori aetate Europae orbis sese pacatio- 

 rem ofFerat (2). 



Multum sane huic beatiori conditioni contulit reli- 

 gionostra. Nonprovocoad Attilam Alaricuiri- 

 ve , qui Pontifici Romano , ne Romam peterent , 

 morem gesserunt , aut alia exempla ejusmodi ; totam 

 Europaearum gentium rationem videmus religione 

 Christiana mutatara , illarum feritatem perdomitam , 

 hominumque animos humanitate et mansuetudine 

 magis magisque imbutos. 



Haud negari potest , ex illo tempore , ubi religio- 

 nis nostrae cognitio inter gentes propagata sit, 

 lias revera mitiores ac cultiores maxime religionis 

 ope, mihi redditas esse. Exemplum mihi afFerat 

 tempus Rollonis, primi Normandiae ducis , 

 ac tamquam Christiani nomine Roberti cog- 

 noti ; de Normannorum feritate ac crudelitate tes» 

 tantur eorum incursiones in varias Europae re- 



.;: .,.: r • -:'-: gio. 



(i) Cf. S a r t o r i u s , Dle Regierung der Ostgothen , (Hamb. 

 18 II.) p. 34- 



(2) Cf. Cl, van Hengel, Gefchiedenis der zedel, en god- 

 dicHst, Beschavittg, I. p. 430. 



