lao COMMENTATIO 



niti sunt. Verum universe contemplejnur liomi- 

 nea. Hi religionem Christianam professi, feritate, 

 crudelitate , inhumanitate paulatim exutis , meliores 

 ac humaniores induerunt mores. Vitae domesti- 

 cae ac socialis voluptatibus ac commodis frui 

 eaque aestimare coeperunt; sensim omnia, quae 

 paci obsint, magno prosequi odio, a bello ab- 

 horrere, humani sanguinis efFusionem armorumque 

 clangorem timere, neque hunc deponere timorem, 

 nisi patria ipsa ac princeps in discrimine versen- 

 tur, nisi salus et cariorum et sua ab hostibus pre- 

 mantur. His demum incitati , quamvis multi , tan- 

 tum necessitate coacti temporum , bellum agere ve- 

 lint, sese armant in hostes , et spes belli citissime 

 finiendi eorum animos delectat. Quam magnum 

 obtinet discrimen inter has sententias ac proavo- 

 rum , Romamrum , Germanorum , Gothorum , 

 Hunnorum , alioruml 



Haec conversio apud viros doctos , apud principes, 

 apud gentes ipsas conspicua , annon religionis nos- 

 trae propagatae efFectus est habenda? Jam vidimus 

 meliora a religione Christiana populos edoctos fuisse; 

 jam vidimus hac religione Europae conditionem esse 

 mutatam (i), ac bellorum numerum, haud exigud 

 ejus ope, valde decrevisse: quid igitur? Profecto 

 ex mutata hac conditione ortae sunt meliores il- 

 lae sententiae , quae magis magisqne inter Christia- 



nas 



0) Cf. van Hengel, I. I. I. p. 45. seqq. 



