i66 COMMENTATIO 



luntas definivit pacis conditiones (i); bona e dc 

 victis regionibus contracta sunt, incolae earum 

 vexati et in servitutem redacti. Conspicias modo 

 triumphum, quem egit Pompejus; currus auro 

 argentoque onusti , et servi , ex undeviginti popu- 

 lis eorumque principibus coUecti , eum sequeban- 

 tur (a). Sic bellum finitur, et regiones ipsae sibi 

 dominos accipiunt proconsules et quaestores , at- 

 que gaudent, nisi crudeliora eos maneant, Nam 

 bello cum Perseo finito , senatus excercitui,. cujus 

 cupiditatem praeda Macedonica nondum expleverat, 

 praedam Epiri urbium , quae ad Persea defecerant , 

 tradidit , et uno die septuaginta urbes direptae sunt 

 incautique incolae servitutis vinculis constricti (3). 

 Hunc bellorum finem detestatur religionis Chris- 

 tianae doctrina. „ Quod tibi vis , ut fiat, facias 

 ct alteri," praecipit illa* Si quis ad ejus efFata 

 suum componat animum , caritatem ac justitiam 

 veneratur colitque, non victori^ abutitur, neque 



ul- 



(0 Cf. T. Rothe, 1. 1. I. p. 226. 



(a) Cf. Stuart, 1. 1. X. p. 170. Pretium opum et divitia* 

 rum, quibus currOs Scipionis, de Carthagiite triumphan- 

 tis , onusti erant , fuit florenorum 134,000,000. Idem 

 Scipio antea vendidcrat 25,000 mulieres et 30,000 ma- 

 rcs, quod illum belli jure fecisse ipsa agnovit Hasdruba- 

 lis uxor. Cf. Stuart, 1. I. VII. p. 260, 261, 265. De 

 Sylla, bello finito, in Roraanos saeviente, testatus cst Cae- 

 tar in oratione, quae exttat apudSallust, Btll.Catil, c.51. 



(3) Cf. Livius, XLV. 34» 



