170 C M M E N T A T I O. 



Quae cum ita sint , lubenter agnoscimus , de 

 belli finiendi et tempore et ratione sententias hu- 

 maniores amplexos esse Christianos , qualem con- 

 versionem religionis Christianae efficacitati tribui- 

 raus. — Pravas enim animi cupiditates , quibus Ethni- 

 ci , irao cultissimi , bella gesserunt internecina , 

 a religione nostril maxime compressas, jam su- 

 pra intelleximus. Hisce domitis, gentes belli fi- 

 nem non difFerunt , verum festinant , ac magis 

 consulunt aequitati , humanitati , caritati (i). Ra- 

 tio bellandi ipsa crudelior, qud haud raro bello- 

 rum exitus fuit tristissimus , religionis Christia- 

 nae ope prodiit humanior, et ita bellorum finis 

 mitior evasit. — Forte muratae civitatum condi- 

 tioni, atque artis militaris perfectioni tribuis il- 

 lara ; attendas quaeso , hanc artis perfectionem ex 

 illa mutata conditione sensira ortam , hanc vero 

 e meliori vitae cultu , ad quem religionis nostrae 

 confessio gentes educavit Europaeas. — Itaque me- 

 liores de utraque re sententias sensim paulatim- 

 que ac universe a nostra religione effectas esse , 

 non est , quod pluribus moneam (2). 



(i) Cf. Heyne, I. I. p. 472. 



(a) Humaniorcm belli finiendi rationem Montesquiviuj 

 huic gentium emendatrici jam tribuit. Vd, ille 1. 1. Livr. III. 

 ch. S6. et XXIV. ch. 3. 



S* IX' 



