14 I N T Pv O D U C T I o- 



meiita ex effato aliquo , quo diserte bellum gerendi 

 licentiam doceri putabant , petita , ad rem confi- 

 ciendam in medium proferrent ; unde non poterant 

 non ab historico - grammatica inrerpretatione , unice 

 vera , aberrare et ad contortam sese convertere (i). 

 Quod ad aUeram quaestionis partem , multi qui- 

 dem,!ique egregie, eximiam vim Religionis Chris- 

 tianae inhumanitatem et salutem civilem , exmelio- 

 ribus , quas homines ex illius doctrina conceperant , 

 sententiis , exposuerunt ; quod vero ad bellum , 

 quantum equidera novi , nemo hucusque de indus- 

 tria et accurate inquisivit (a). 



Li- 



(!) Huc praeter Gerhardutn in Locis Tbeol. Tom. XIII. 

 relatum volo, hac parte nirais cediihim, Grotiiim; qui opere 

 cif. Lib. I. Cap. 2. duodecim attulit arguraenta, quibus bellum 

 ex Etliices Chr. doctrina licitum essc probare conatur. E nos- 

 tra sententia probandi vimbabent tantum argumenta III, IV, VI, 

 VHI; alicujus momenti sunt I, XI, et XII. In reliquis id taa- 

 mm ostendit, ex Ethices Chr. doctrina licere magistratus mu- 

 nera obire, iisque incumbere, ubi alia jus vindicandi non su- 

 perest ratio, vi uti ad iiialeficos cives compescendos et pu- 

 niendos;per centesimara quidem inde consequentiam sequitur, 

 non vero directe , Christianis licitum esse bellum gerere. 



(i) Libris huc spcctantibus usi sumus : Tyge Rothe, Uit' 

 tvcrking vati het Christendotn op den taestand der volken van 

 EuTopa. II. iSIuntiughe, Tviec Vcrhandelingen oyer den 

 invlocd van dtn Christslijken godsdienst op het volksgeluk, 

 Porteus, De gelukkigc uitwcrkselen van ket Christcndom op 

 de beiangeiis dir menschea. Tittman, Over dsn invloed van 

 ket Christendom op de tmrvikkeliag yan het titensthelijk gc- 



tlacht 



