aa C O M M E N T A T I 



Video mihi occurrentes, Deusne, qui has ua- 

 turae leges imposuit , belli auctor habenclus est , 

 si homines his naturae legibus se submitte- 

 re coacti sint ? Longe absit : Deus non potest non 

 velle, ut populi, juste agentes , finibus suis sese 

 contineant , singulique cives , quantumpote omnium 

 promoveant perfectionem moralem. Deus pro sua 

 omnipotentia aliis uti potest phaenomenis 5 qui- 

 bus populos his naturae legibus satisfacere faciat ; 

 €t penes ipsos homines etiamnum , quum iis libe- 

 re agendi sit facultas , est , pro lubitu bellum inci- 

 pere vel sese ab eo abstinere , et , cum eruperit , 

 atrocius leniusve illud genere , citius tardiusve ip- 

 si finem imponere. At vero , postquam homines 

 a statu, qui dicitur, integritatis, aberrarint , (in 

 quo si mansissent , numquam fortasse populi fuis- 

 sent diversi) bellum ab hominibus excitatum , ip- 

 sum illudphaenomenon esse videtur, quod Provi- 

 dentia Divina adhibet ut naturae legibus satisfiat. 



Equidem (ut dicam quod sentio) , verens , ne 

 in hacce disputatione hominum rationalium natura 

 moralis nimis ad naturae leges exigatur , haud ita 

 multum pretii huic argumento tributum velim, 

 nec taraen omni prorsus vi destitutum esse opinor. 



S'3' 



