THEOLOGICA. 27 



exspectavisset , quani ut etiam Phoeniciam, Ju- 

 daeam et Lybiam sibi subjiceretV Punica bella 

 nonne ex ipsa Romanorum et Carthaginiensium 

 ingenio et utriusque populi ratione provideri 

 poterant ? quid aliter judicandum de beilis , 

 quae, ut regnum undique tutum esset, gesse- 

 runt varii populi ? Quid de bellis , quae pro 

 sociis, quibuscum adjuvandi aut defendendi cau- 

 sa foedera icta sunt , inprimis Romani , bellarunt ? 

 Non poterant non existere bella Germaniae po- 

 pulos inter et Romanos ; itidem expeditiones , quas 

 niilites cruce signati Orientera versus susceperunt. 

 Nonne idem exspectandum de populis , qui etiam- 

 num servili jugo premuntur (i)? 



Haec similiaque bella qui evitari velit, Numini 

 supremo, qui sapientia summd mundum gubernat, 

 praescribat oportet, ut populorum naturam, indo- 

 lem , ingenium , humanitatis progressus commu- 

 tet , nec patiatur, ut populi tales evadant, a qui- 

 bus bella vix aut ne vix quidem amoveri possint. 



Hanc quoque, qui Ethicen omnibus populis 

 praescribere cupiat, populorum indolem et ratio- 

 nes attendat necesse est; et licet hac populorum 

 contemplatione non eo ducatur, ut bella talia sem- 

 per justa et necessaria pronunciet , ex ea tamen 

 discat, bellum tale in rerum humanarum condi- 



tio- 



(0 Legacur lilc "fzschirner, 1. I. qui pliiribus hoc espli- 

 cuit. 



