^o COMMENTATIO 



^ 



dia opprinii , virtutera et vim moralem interire sole- 

 re (i), omniaque impediri et everti, quibus exco- 

 lantur felicitasque eorum constitui possit ? — Quid 

 niulta ? quum gravissimum civitatum consilium 

 effici nequeat , nisi omni ratione , vi quoque , ubi 

 aliter fieri nequit , populi vitam , libertatem , hono- 

 rem , salutem , carissima quaeque vindicare liceat ; 

 nec qul Dei vokintas , nec qui Jesu Cliristi con- 

 silium, qui omnes quam celerrime et facillime ad 

 perfectionem moralem eniti et salutem veram con- 

 sequi voluit , perfici possint , me intelligere fateor; 

 unde non tantura bellum gerere licitum , sed inter 

 gravissima , quae nobis Christianis incumbunt , of- 

 ficia , reputandum censeo. 



(i) Id jam noverat ille apud Homerum, Odyss. E. 3a:. 



i^Hiffv ydf t' apETjJij a,xoa.UuTcii EvfvoTra ZeD? 

 avept , sZt «V f«v xu,ra SovXtov ?/Kap e^^^ffiv. 



Bene summus Ewald , Oorlog en Vrcde uit het standpunt 

 van den Christen i/eschouwd , fag. 28: „ In vrijheid is de 

 meitsch gebnren , de zucht tot vrijheid ligt in uJle menschen, —' 

 Zonder vrijheid han de mensch zich niet tot een mensch ont- 

 ivikkeleu. Alle volken zijn minder mcnschen -, naar mate zij 

 miiidcr vrij zijn. lcder vrij'heidhater is een Godhater. Een 

 Sataii it hij' , die het hciligste te verwtetten poogt, dat God 

 den niensch gegeven heeft.'" 



s. 3. 



