58 C O M M E N T A T I O 



Tit. II. I.) , nec unquam principi ita adversari lice- 

 re, ut jura ipsius externa infringantur (i Petr. II. 

 13 — 16. Johan. XIII. 12 — 14.), obsequium etiam 

 tum praestare oportebit , ubi princeps cives evocat , 

 ut omni ratione, ipsa quoque vi ,principis et civium 

 jura defendant et tueantur. — Video nobis occur- 

 rentes , qui dicant : quid vero , si princeps , civilibus 

 unice causis ductus,omnes justi et aequi fines mig- 

 rans , cives suos periculo exponat aliosque debellet ; 

 an tum quoque civem Christianum oportebit arma 

 accingere , alios contra omne fas et jus interimere 

 et omne calamitatum genus afFerre ? Hodie enim 

 principes non amplius ut peculiares Dei amicos 

 consideramus , nec ipsorum efFata adeo Dei dlcta et 

 mandata habemus, neque amplius sub despotico 

 imperio vivimus , sub quo , ut M n t e s q u i e- 

 vius alicubi dicit , homo animalis instar , unice alius 

 voluntati obtemperat, sed Christiani est, princi- 

 pis suaque facta ad justi et aequi leges exigere; 

 quodsi principem aliis injuste bellum inferre per- 

 spicit , an tum auxilium suum praestabit , ut alii 

 injuste vexentur et opprimantur ? Audio ; ne- 

 que sane postulat Ethices Christianae doctri- 

 na ut cives, ubi belli injustas esse causas vi- 

 dent, bellum gerant. Tale bellum Ethices Chris- 

 tianae doctrina, quae quemvis summil justitiil et 

 aequitate agere jubet, igiiorat plane. — Sed id 

 simul hic obiter monitum sit , civi Christiano , 

 nisi plane et aperte belli causas injustas esse vi- 



det 



