<5a COMMENTATIO 



et saluti , tueatur et defendat , aliis haec omnia 

 injuste aggredientibus , unde tota externa et inter- 

 na , quae dicitur , vita pendet ? Aut , si alios 

 populos cogat, ne pacta foederave sancita vio- 

 lent, ne jura laedant, possessiones eripiant, suos 

 vitil privent, ne principis domum, quam magni 

 ducit , dignitate spolient ; quum homini dignius ni- 

 hil excogitari queat , quam , servitute exemtd , fe- 

 licitatem , et, qut lubet, ratione, eificere, et 

 coelestem beatitatem in patria quaerere ? Vel si 

 alios debellet , ne artium et literarum progressus , 

 omniumque, quae populum excolunt et ad huniani- 

 tatem ducunt , quibus animali , ratione praedito , nil 

 convenientius excogitari potest, impediant et ar- 

 ceant ? Quis denique culpaverit populum , qui , dum 

 ipse pacis commodis fruatur , arma accingit , qui- 

 bus aliorum populorum, aliis injuste omnia cara 

 aggressis resistendis imparium, jura tueatur, hos- 

 tium perversam ambitionem coerceat, lubidini sese 

 opponat, dominandi studium castiget, aliorum mi- 

 seriis finem imponat C^)? 



Sane populi , tali consilio juremeritoque aliis bel- 

 lum inferentes , nequaqum contra Ethices Christianae 



doc- 



(i) Neque taraenhis dictis probaraus turpissimum morem mi- 

 Jites in aliorum populorum usura , nulld jubcnte necessitate, 

 vendendi; qui perversus mos, Despotismo proprius, non potest 

 non semel aliquando ipsi patriae cladem afferre. Cfr. J. L. 

 Ewald, oyer Staatsomwenteliti^jfi, derzeher bronnen ea bC' 

 hoi;dmiddelen , p. if;^. sqq. 



