I40 C O M M E N T A T I O 



Tales iinperii formae bella interna excitent , popu- 

 os crudeles reddant , eosque omni humanitate exuant, 

 necesse est. — Quodsi leges attendas , quibus Vete- 

 res gaudebant , idem prorsus in iis obtinet. Non id 

 legibus curabatur , ut omnium salus promoveretur, 

 ingenii cultus et ratio Iiominum moralis excolere- 

 tur, sed ne publicus ordo turbaretur, simul ut non, 

 unice homines ,sed adeocives , sive milites saevi et 

 agrestes evaderent. Secundum has omnes arma accin* 

 gere jubebantur , quo non poteratnon odium natio- 

 nale (q.d.) quam maxime incitari (i). Aegyptiorum , 

 Graecorum , Spartanorum inprimis {^2) , duodecim ta- 

 bularumLeges (3) id satis probant. Hanc vero civita- 

 tes,inquibusniaximahominumpars(muliereset servi) 

 nuUis gaudet juribus et ad res refertur ; ubi viris (4J> 

 oranis suorum potestas conceditur , constabunt civi- 

 bus , morum humanitateconspicuos, pacis studiosos ? 



An 



(1) Vid. Tittraann. 1. 1. pag. 68. sqq. et 83. sqq. P o r- 

 teus, p. 6—36.44. sqq. Reinhard, Planvan den Sfichter 

 6e$ Christendams , p. 119. 



(4) Leg. van Kampen in Comment, cit. pag. 67» sqq. 

 Educatio liberoruni , agendi raiio cum Helotis , ipuerorum et 

 puellarum institutio satis nota. 



(3) Quod etiara de reliquis legibus dici potest. Cfr. S. Gra- 

 tama, iaOrat, De sera , mc multumfrovecta, Quirittim humit' 

 nitate , tom tn aliis , tum maxime in legum monumentit per- 

 spicua, 



(4) Cfr. Hfeineccius, Antiquitat, Roman, Jnrispruden- 

 tia» illustr. Unusquisque ,me etiam non monente, hic merai- 

 nerit Fabium Eburnium, Tcaurum et Fulviura. 



