142 C O M M E N T A T I 



non possent , nisi continua bellorum serie , tanquam 

 sustentaculo , confirmarentur. De opinione Roma- 

 norum , se esse orbis terrarum dominos et victo- 

 res, quam opinionem omni dolo sacerdotes ale- 

 bant (i) , satis constat. 



Ne quis htc provocet ad Philosophos , quasi hi 

 homines melioribus imbuissent sententiis et adeo 

 moratiores reddidissent. Nam (etsi nostra existi- 

 matione et admiratione sint dignissimi) pleraque 

 illorum praecepta nihil fere praecipiunt, nisi qua 

 ratione sua singuli commoda obtendant, et qui ex- 

 ternos mores informare oporteat. Hi, ut et le- 

 gumlatores , alios contemnendi studium in suis ale- 

 bant , quum patriae dignitatem et praestantiam justo 

 altius eveherent , omniaque civium officia unice ad 

 patriam adstringerent. Quatuor illae virtutes , 

 quas statuebant,maxime ad bella crudeliter gerenda 

 valebant. Sed fac inter eos fuisse (a) , qui talia 

 statuerent, quibas hominum de bello gerundo 

 sententiae emendari possent , historia docet, eos , 

 scholis condendis maxime intentos, plebem sive 

 non curare ausos fuisse, sive, dum auderent, non 

 satis habuissc auctoritatis (3). 



Quum 



(1) Plato, </« Republica, L. III. pag. 266. edit. Bipont. 



{2) In Hesio(li,Theognidis,Phocylidis,Pythago- 

 iiie,Zaleuci maxirae (de quo !ege DiodorumSiculu ra, 

 Lib. XII. Cap.20.) scriptis et legibus multa inesse .quaehuc fa- 

 ciant , uemo ,r.isi qui praejudicata ducitur opinione , negare potest. 



(,3) Muntinghe, Ceschiedenis der Meusehli,, Tom. VIJI. 



ann. 



