I 



T H E O L G I C A. 143 



Quum igitur constet ante Christi tempora nihil 

 reperiri , a quo hominum de bello gerundo sententia- 

 riim emendatio sperari possit, quin omnia magisva- 

 luisse , ut contrarium efficerent ; nemini mirum vi- 

 deatur, omnes ad unum magis minusve, (paucissi- 

 mis inter eos, qui virtutibus civilibus colendis prae- 

 stabant , exceptis) fuisse bellicosos , crudeles , in- 

 justos , iniquos , vindictae studio plenos , perfidos , 

 luxuriosos similibusque deditos vitiis, quilpus bella 

 facile exsistant, eademque pravis principiis et 

 quam atrocissime gerantur (i). Dicta exemplis 

 comprobare velle prorsus supervacaneum sit , quum 

 historia populorum ante Christum , nec vero minus 

 post Christum, apud quos Rehgionis Christianae 

 doctrina nondum recepta est , nihil fere tradat, 

 nisi qui bella , cum interna , tum externa ex odio , 



vin- 



ann. 422. Gieseler, Lehrbuehder Kichengeschithte ^ Tora. I 

 p. 28. ed. prior. Quodsi concedas fuisse quoque inter Philosophos , 

 qui praecepta moralia praeciperent prorsus egregia, haec tamen 

 non vini habebant ad hominum rudiorum pravos animi sensus 

 compescendos, nisi efEcacissimis moveantur incitamentis, au- 

 xiliaque iis praesto sinr. Cfr. Ros enmulle r,l.l.pag. 347. sqq. 

 Ne dicjm singulorura philosophorura doctrinam moralem , So- 

 cratica excepti, ita proponi solere, ut plerique capere non 

 possent. 



(0 Cfr. N. G. van Kampen, Comm. cit. pag. 125. sqq. 

 summi Grotii Commtntarius ad Pauli Epistolam od 

 Rom. Cap. I. vs, 18— ai. Meiners, Gruudriss zur C«- 

 stkichte der Menschheit j pag. 222. Tacitus, in /Igrieolay 

 Cap. 33, , 



