i5<S COMMENTATIO 



rus , qui aliter certo certius , pro populorum bar- 

 barorura indole et sententiis , numero fuissent in- 

 finita, imminueretur , et atrocitas ex parte lenire- 

 tur. Ab altera tamen parte superstitio et doctrina 

 Christi depravata , qualis medio aevo fuit , non 

 poterant non , si essent , qui hanc religionem re- 

 cipere nollent, vel opinionibus tum receptis sese 

 ex adverso opponere auderent , bella religionis cau- 

 sa excitare ; eosque , qui talia bella , a Deo , ut 

 putabant! jussi, gerebant , adhortari et cogere 

 quasi , ut infidelem quemvis , velit nolit , ad Ec- 

 clesiae fidem tum receptam , vi et armis ut ho- 

 raines solent , ubi religionis causa agitur , redi- 

 gere. 



Maxima vero emendatio speranda, ex quo sacra 

 reformata sunt. Ab hoc enim tempore purior 

 Christi doctrinae cognitio , purior Ethices dociri- 

 na (i), hominum aniraos imbuit. Ab hoc maxime 

 terapore , quo populi medium aevura excutere in- 

 cipiebant, et ubivis veri et honesti, ver^ religio- 

 ne fiindati, sensus exci^batur, exspectamus po- 

 pulorum conjunctionera , morum honestatem, ora- 

 niaque, quibus hominum de bello gerundo senten- 

 liarum eraendatio effici potest ! Veruraeniravero 

 ne bona spes nos illiidat. Nam plurirai Europam 

 et alias orbis terrarura partes , ubi Christi religio 



re- 



(<') Diguus , qiii htc legatur , Vill e r s, Preeve ovtr Jen giest 

 t» invhtd der ktrkelijk'. 'mirvormiug yan Lutlttr. 



