162 C M M E N T A T I O 



instituta , quae pro varia liominum morata condi- 

 tionc varia esse solent, 



Populos enim , apud quos religionis Christianae 

 doctrina viguit, meliores et humaniores factosesse, 

 inter omnes constat. Quod quum arguraentum haud 

 pauci (i) docte et copiose in Uice collocarint, 

 verbo hic tetigisse sufFecerit. Morum illa emenda- 



.lio cernitur in vita civili et domestica; in fide 

 conjugali et liberorum disciplina, in Scholis, va- 

 riis institutis, quae hominura salutem spectant, in 

 sollertia, sedulitate, aliis. Huraana sacrificia abo- 

 lita prorsus, poenae crudeliores abrogatae (2); 

 mutuae istae caedes continuae hodie ignorantur , 

 uti quoque servi catenati, cultores vincti, fos- 

 sores, ahi bestiarum instar tractati; ne innu- 

 mera afia raemorem. Qimm olim varias propter 

 causas sensus moralis obstupesceret fere , et hinc 

 homines injusti, perfidi, saevi, luxuriosi; hodie 

 homines universe, licet vera Christiana animi pie- 

 tas iu plerisque desideretur, dici possunt justio- 

 res, mitiores , humaniores ; et si qui contrariae 

 indolis occurrunt , non laudantur , sed ubivis vitu- 



pe- 



(1) Legg. J. Clarisse, Bewijs voar den Goddeltjkcn oor- 

 sproiig v/in hct Eaangelie uit den aard der Zedeleer , pag. 

 14.7. sqq. Tyge Rothe, Tom. I. p. 373. sqq. Chateau- 

 briant, Schoonkeden des Cfir., T. 11. p. 146—164. alii per. 

 niulti. 



C^a) Cfr. De Rhoer, De effcttu Religitnit Cliristianae in 

 Jurisprudeutiam Romaiuim , i)iss II. pag.. 13— 16. 



