i83 C M M E N T A T I O 



na pubiica facta esset, hanc in leges vim exse- 

 ruit (i). 



Barbari populi, agriculturam edocti et ordini 

 assuefacti, leglbus sunt donati, in quas ferendas 

 maxime valuit Clerus , qui id sibi proposuit , ut 

 tales sancirentur, quae humanitati, qualem ex 

 Euangelica niente esse oportet, et morum probi- 

 tati promovendae inservire possent. Magna hoc 

 nomine Bonifacii aliorumque fuerunt merita, qui 

 nil potius duxerunt, quam ut legibus cives con- 

 cordes redderent (2). Maxime post Sacra instau- 

 rata legum illa emendatio cernitur; unde nostra 

 aetate in plerisque fere Europae regionibus tales 

 reperiuntur, quales omnes justi et aequi amantes 

 non possunt non probare, 



Religionis Christianae doctrina non tantum le- 

 gibus, vel ferendis, vel emendandis, beneficam in 

 beUum vim exseruit, verum etiam abrogandis insti- 

 tutis, quae olim vigebant, quibusque homines 

 saeviores et atrociores evadere solent. 



Valentianus (ut nonnulla exempla afFeram) , Va' 

 lens et Gratianus turpem istum liberos, ubi minus 

 ad bellum apti videbantur, exponendi morem abro- 



ga- 



(1) Cfr. De Rhoer, de effectu reiigionii Christittnae in 

 ^urisprvdcntiam Romanam, Diss. IV. item Gibbon, 1. c, , 

 lom. I. pag. 72. sqq. 



(2) Cfr. lloyaards, het Christ, in de Middeleeuwen , in 

 Archief voor Kerkelijke Geschiedcnis , Tom. II. pag. 122. et 

 quos citat vir. clar. ann. 33. 



