ipo C O M M E N T A T I O 



in pliiribus terrae partibus successorum , donec 

 tandem totus fere rerrarum orbis subigeretur Ro- 

 manis , qui a condita inde urbe semper illius ef- 

 fati: 



Tu regcre imperio populos ^ R.omane, memento 



memores , omnigenos ubicunque terrarum populos 

 debellarunt , ita ut per septingentorum , et quod 

 excurrit, annorum spatium ter tantum idque bre- 

 vissime Jani templum clausum fuerit (i). Uti 

 bella externa numero erant infinita, ita quoque 

 interna, adeo ut verissimum sit nuUam non Anti- 

 quitatis gentem , continuis seditionibus ct bellis 

 internis se ipsam dilacerantem , vel vicinis , vel re- 

 motioribus populis viam planam reddidisse et aper- 

 tam, qu3. facile opprimeretur et funditus deleretur. 

 Jam Europam Christianara consideremus, non con- 

 festim post introductam religionem Christianam , 

 sed ex quo Christi doctrina benignam suam vim 

 in populos exseruit, iidcmque in talibus rerum 

 7rsptirTci(T£<7i versati .sunt , qualibus bella evitari pos- 



sent. 



(i) Qiiisque Calgnci apud Tacitum hic verba rnerainit, 

 in yila jif^ricolac , cap. 80. „ Raptor es orbis; pnstguam 

 cnncta vastantil/ris ilefucre terrae, et tnare scrutanttir ; si 

 locuphs hostis cst, avari , si pauper , ambitiosi ; quns nou 

 Orietis, noii Occidens satiaverit ; soli omnium opes atque iti' 

 epiam pari nffectu concupiscunt, Auferrc , trucidare ^ raperoy 

 falsis nomiiiihus imperium , at.jue ubi solituflinem faciiint, 

 puicm appeV.ant '. i 



