192 COMMENTATIO 



Christiani vix dici merentur , sed partim super- 

 stitioni, partim incredulitati, quae omnis moralita- 

 tis sunt impedimenta , serviunt ; homines depre- 

 henduntur ut humanitate longe inferiores , ita 

 seditiosi et tumultuosi ; in regionibus , ubi Pro- 

 testantismus viget, contrarii vulgo occurrunt. Gal- 

 lia , Belgium , Hispania, Borussiae pars Catholica, 

 Hibernia cum populis collatae, qui reformata sacra 

 amplexi sunt , dicta probent (i). 



Dicat forsan quis,bellorum numerum post Chris- 

 tum majorem fuisse quam antea, quin nostra me- 

 moria totam Europam beUis fuisse implicitam; hic 

 ne praetervideat , oro , quod jam monuimus , 

 homines sententiis de bello gerundo maxime emen- 

 datis instructos , nonnunquam variis de causis bella 

 suscipere coactos esse. Nonne gentes, etsi a 

 bello gerundo maxime alienas, arma capere sua- 

 que tueri oportebat, quum tyrannus, qualis Na- 

 poleon , hominum eum comitante turba, qui , 

 omnis religionis expertes, contra jus omne et fas, 

 humanitatis et populorum jura violare non dubita- 

 bant, eos aggrederetur eorumque libertatem oppri- 

 mere vellet ? Uti tali in causa bellum gerere ne- 

 cesse est, sic plurimae existunt causae, quin multo 



plu- 



(i) Cfr. W. A van Ilengel, Zedelijke en Gotlsdienstigt 

 btsehaving y Tora. I. pag. 104 et 273. sqq. et qui ibi laudan- 

 dantur. Qut Romano- Catholicorum doctrina incredulitati pro» 

 pagandae inserviat, vide apud J. A. Turretinura, Opusc, 

 Tonr. II. pag. 126. sqq. 



