194 C O M M E N T A T I O 



in universiini post reformationem. — Quis non 



credat Carolum Quintimi , Philippura secundum , 



Ludovicum deciraum quartum , Carolum duodeci- 



nuim , bellandi et expugnandi studio flagrantes et 



ingenti valentes potentia , Alexandri et Gengiskani 



instar , orbi terrarum expugnando animum appli- 



cituros et levissimas causas arrepturos fuisse , qui- 



bus genio suo indulgerent, nisi justi et aequi no^ 



tiones bominum animos imbuissent , nec levi nec 



injusta de causa bellum suscipi oportere populi 



clamassent. Tum demum , si quis , ut Napoleon, 



parum , quid justum et aequum sit , curans , genti 



se praefectum videt, quae, omni spretA ver4 re- 



ligione , animi levitati indulget , multaque suo pro- 



posito faventia conspicit ; tum demum , inquam , 



quis eo audaciae procedet, ut levi vel nulla de 



causa alios debellandi studio duci audeat , quo olim 



omnes , modo tempora consiliis suis apta esse 



viderent. Quam longo liic post se intervallo populi 



recentiores antiquiores relinquunt! Non meraora- 



bo Cut dicta exemplis probem) populos Noma- 



dicos , qui ob ercptos sibi porcos , camelos , pu- 



teos, prata vel privatam injuriam sibi illatam to- 



tam tribum armare et horribiliter saevire solebant; 



non Orientalium Despotas , qiialcm Xerxem eique 



plures similes novimus, qui nuba fere de causa , 



vel certe ficta, omnes alios innocuos aggredieban- 



tur; nec Gaulos, qui, quod tres juvenes temere 



imperii mandata transiissent , fr.rore incitati, omnia 



vas- 



