198 C O M M E N T A T I O 



non quidvis pati docere, sed, ubi aliter fieri ne- 

 quit , onini ratione sua quemque jura defen- 

 dere. 



Quodsi cui h!c multi ex militibus in mentem 

 veniant, qui belli gerundi studio flagrant; atten- 

 dat , quaeso , quales hi homines sint? haud prae- 

 ler veritatem dictum puto , si tales omnis boni 

 et honesti sensus expertes habendi videantur. Quod 

 idem quoque valet de Gallorum impia gente, qui 

 partim superstitionis , partim incredulitatis alum- 

 nus , vel Catholicismum misere depravatum , vel 

 Voltarii , Roussavii , aliorum id genus philosophiam 

 vitae ducem normamque sequuntur. Qui horum 

 vestigiis insistunt , unjl omnium Europae populo- 

 rum , paulo humaniorum , vcce damnantur. Popu- 

 lorum Christianorum de bello gerundo sententias 

 hoc nomine mirum in modum emendatas esse lu- 

 ce clarius apparet, ubi cum vetcribus comparantur. 

 Graeci et Romani enim , pravis animi afFectibus 

 temperare edocti , furoris , crudelitatis , bonorum 

 terrestrium sibi comparandorum, qualicunque etiam 

 ratione , studio duccbantur j vitae domesticae com- 

 moda prorsus ignorantes , nec pacata rerum condi- 

 tione gaudentes , bellare nunquara non exopta- 

 bant. Praeterea viri fortes et heroes magni aes- 

 timabantur et ad astra usque encomiis tolleban- 

 tur. Hi T^ txpsT^ conspicui omnium ore circumfe- 

 rebantur, his ad omnia munera aditus patebatj 

 ne dicam , Romanoruni civitatem tum demum sa- 



lu- 



