PHILOSOPHICO - HISTORICA. 37 



gibus. Splendidum afFeram Ciceronis in libris de 

 Oratore (i) locum , qui, quamquam non ad brevi- 

 latis normam est exactus , tamen ad legum illarum 

 naturam cognoscendam summi esse momenti vide- 

 tiir. Ibi Crassus: „Sivequem," inquit , „ an- 

 tiqua stiidia delectant, plurima est et in omni jure' 

 civili et in Pontificum libris et in XII tabulis anti- 

 quitatis effigies , quod et verborum prisca vetustas 

 cognoscitur et actionum genera quaedam majorum 

 consuetudinem vitamque declarant; sive quis civi- 

 lem scientiam contempletur, — totam hanc , de- 

 scriptis omnibus civitatis urilitatibus ac partibus , 

 XII tabulis contineri videbit ; sive quem ista prae- 

 potens et gloriosa philosophia delectat, (dicam au- • 

 dacius,) hosce habebit fontes omnium disputatio- 

 num suarum, qui jure civili et legibus continentur. 

 Ex his enim et dignitatem maxime expetendam vi- 

 demus , quum verus , justus atque honestus labor 

 honoribus, praemiis , splendore decoratur, vitia 

 autem hominum atque fraudes damnis , ignominiis, 

 vinculis , verberibus , e.\siliis , morte nuiltantur; 

 et docemur non infinitis concertationumque plenis 

 disputationibus , sed auctoritate nutuque legum 

 domitas habere libidines, coercere omnes cupidita- 

 tes, nostra tueri , ab alienis mentes , oculos, ma- 

 nus abstinere. Fremant omnes licet, dicam quod 



scn- 



(I) Lib. I, c. 43, 44. CfT. d, R,;p. Lib. H. c. 36, 57. 

 Liv. 1.1. c. 34.; Tacit. Ann, Lib. 111. c. 27. 



