io8 DISQUISmO 



Illud enim felicitatis suramae et libertatis , hoc ve- 

 ro malorum omnium et servitutis esse principium 

 contendit (i). 



Itaque, ut hisce tandem finem imponam , hanc 

 summam cogere licet, hbertatis civilis praesidium 

 civitati nulla alia in re nisi in legum cultu esse 

 positura , ut leges nervos esse civitaiium jure ali- 

 quando pronunciasse Catonem appareat (2). Qua- 

 cunque regiminis forma utatur civitas , libera esse 

 potest , modo quae leges imperant religiose exse- 

 quantur cives , modo bonae ipsae sint leges , aequi 

 judices. Quo vero magis illae ad naturae legem 

 sunt compositae, hi aequiores, eo majori etiam 

 fruuntur omnes libertate civili , quae tum deraum 

 pleua fit , quum ipsi cives justitiae semper et vir- 

 tutis sunt studiosi. Denique, ut hoc moneam , 

 ad veram civilem libertatem antiqui haud pervene- 

 runt, siquidem hominis libertatem naturalem non 

 venerabantur. Civem enim , non hominem spectare 

 atque adeo jus vindicare sibi solebant in serviiutem 

 redigendi quoscunque vel in bello ceperant vel pecu- 

 nid emerant vel alift quAvis ratione sibi comparave- 

 rant. Nos demum , quod praestantissimum est reli- 

 gionis Christianae beneficium , eo processimus, ut 

 hominem in homine veneremur atque ita omni homi- 

 niimgeneri, quinservisetiam, lubenterprospiciamus. 



(i) Plat. Bpist. VIII. [). 554. C. 



(2) Fragmentiitn exstnt ap. Dioraedem Grammaticum , 

 Lib. I. p. 389 , ut indicat doct. J. H. vau Bolhuis , Diatr., 

 in M, P. Cai&iicm, p. 219. * 



