154 DISQUISITIO 



Enanata igitur antiqua popularium suorum morali 

 praestantia , ita pergit Sallustius : „ Sed ubi la- 

 bore atque justitia respublica crevit, reges magni 

 bello domiti , nationes ferae et populi ingentes vi 

 subacti , Carthago , aenmla imperii Romani , ab 

 stirpe interiit , cuncta maria terraeque patebant : 

 saevire Fortuna ac miscere omnia coepit. Qui la- 

 bores , pericula , dubias atque asperas res facile to- 

 leraverant , iis otium, divitiae, optandae aliis, oneri 

 miseriaeque fuere. Igitur primo pecuniae, deinde 

 imperii cupido crevit; ea quasi materies omniiim 

 malorum fuere. Namque avaritia fidem , probita- 

 tem , ceterasque artis bonas subvertit ; pro his su- 

 perbiam , crudelitatem , Deos neglegere , omnia ve- 

 nalia habere cdocuit. Ambitio multos mortalesfal- 

 sos Heri subegit ; aliud clausum in pectore , aUud 

 in lingua promtum habere; amicitias inimicitiasque 

 non ex re, sed ex commodo aestumare; magisque 

 vultum, quani ingenium bonum habere. Haec pri- 

 mo paulatim crescere, interdum vindicari, post, ubi 

 contagio quasi pcstilentia invasit, civitas immutata; 

 imperium cx justissurao atque optumo crudele into- 

 lerandumque factuiri" (i). Scilicet, subactd Car- 

 tliagine, omnis procul aberat hostium metus , totos 

 se dabant Romani coUigendis augendisque opibus , 

 quae , vaiiis victoriis de Philippo et Perseo Ma- 

 cedoniae et Antiocho Syriae Regibus , tum etiam 

 Attali hcrcdiiaic ullatae , mirifice Romanorum mo- 



res 



(l) Sailusl. E, C, r, 10, 



