PniLOSOPIIICO-HISTORICA. 157 



ut Jugurtha Romam relinquens dixisse feratur , 



urbem venalem et maiure perituram , si emtorem 



imenlsset (1). ipse autem Senatus auri rapiebatur 



ec partium siudio. Revertamur ad elegantem Mem- 



mii orationem , „Postremo," inquit, „leges, ma- 



jestas vestra , divina et humana , omnia hostibus 



tradita sunt. Neque eos , qui ea fecere , pudet 



aut poenitet: sed iucedunt per ora vestra magni- 



fice, sacerdotia et consulatus, pars triuraphos suos 



ostentantes : perinde quasi ea honori , non praedae 



habeant. Servi aere parati imperia injusta domino- 



rura non perferunt; Vos , Quirites, imperio nati, 



aequo animo servitutem toleratis ? At qui sunt hi qui 



rempublicam occupavere? Homines sceleratissumi , 



cruentis manibus, immani avaritia, nocentissumi , 



idemque superbissumi ; quls fides , decus , pietas , 



postremo honesta atque inhonesta omnia quaestui 



sunt. — Quodsi tam vos libertatis curam habere- 



tis , quam illi ad dominationem accensi sunt ; pro- 



fecto neque respublica, sicuti nunc , vastaretur ; 



et beneficia vestra penes optumos , non audacissu- 



mos forent." 



Nec meliora passa deinde respublica Roraana est 



Marii et Syllae contentionibus, quae non proutj 



priores populi altercationes ad stabiliendam aequaf 



litatem pertinebant coiEmunemque spectabant civium 



causam , sed ad partium referebantur commoda , 



ut altera summum in civitate imperium prae altera 



ob- 

 (G) Sall. I. !. €. 35, Cf. id. c. 8. 



