( 71 ) 



fen zijn, maar de atmospheer zou in hare stikstof daartoe 

 het hare bijdragen. Dan zouden de cultuurplanten, aan 

 welke men mest toevoegt, behalve de genoemde bronnen, 

 bovendien nog stikstof van de atmospheer bekomen. 



De onderzoekers, wier proeven boven vermeld zijn, kon- 

 den de oplossing dier vraag uit hunne uitkomsten niet 

 verwachten. Zij allen hebben toch eenen bodem aan hunne 

 planten gegeven, waarin alle verbinding van stikstof als 

 gas, alle vastlegging van deze onmogelijk was ; want alle 

 organische stoflen ontbraken in dien bodem. En het zijn 

 alleen de organische stoffen, die bij hare ontleding, bij de 

 wisseling harer bestanddeelen, kunnen in staat zijn, het 

 gas azotum der lucht te binden. In de aangehaalde proe- 

 ven was de bodem zamengesteld uit puimsteen, zand, kalk, 

 magnesia, chloor, in een woord, niets organisch kwam er 

 in voor, en elke binding der gasvormige stikstof van de 

 lucht was derhalve onmogelijk. 



Geene binding van stikstof mogelijk, dan ook geene op- 

 neming van gebonden stikstof door de wortels, zooals de 

 planten dit in natuurlijken toestand doen. Het doel, om 

 van de stikstof der lucht mest te maken en die aan de 

 wortels aan te bieden, kon in de genoemde proeven niet 

 bereikt worden, en de waarschijnlijkheid biedt zich dus 

 reeds van zelve aan, dat de planten moesten kwijnen en 

 aan stikstof niets zouden kunnen winnen. Wat ville ook 

 moge beweren : niemand zal hem ooit gelooven, evenmin als 

 men thans meer iemand gelooven zou, die beweerde, dat een 

 raensch bij suiker en dampkringslucht en water leven kan- 

 De ervaring heeft geleerd, dat de planten uit den bo- 

 dem gebonden stikstof opnemen, hetzij als ammoniak, hetzij 

 als salpeterzuur, hetzij op andere wijze verbonden. Het is 

 ongerijmd, om het mogelijk te achten, dat gas azotum voor 

 die gebonden stikstof kan in de plaats gesteld worden, zoo- 

 dat de plant zich zal kunnen ontwikkelen. Met eerbied 



