( S-2 ) 



bevatten stikstof. Welnu, dan ook alles ojjgeofl'erd, maar 

 twee dingen onder het oog geliouden, namelijk : de plant 

 zooveel mogelijk in haren natuurlijken toestand te brengen, 

 en volkomen rekenschap te houden van de hoeveelheid ge- 

 bonden stikstof, die men aan de plant geeft. Mot deze twee 

 compassen kan men hier niet verzeilen en ik heb mij, zoo 

 ik meen, verantwoord over mijne uitspraak, dat alle com- 

 plexe toestellen, alle waschapparaten en wat niet meer, op 

 het minst genomen nutteloos zijn. 



Men moet gezonde planten bekomen, of de proef laten; 

 hoe gezonder die planten zijn, hoe zekerder de uitkomst. 



Uit dien hoofde zou ik nog een stap verder wenschen 

 te gaan, en niet slechts regenwater en gewone ongezui- 

 verde lucht aan de planten willen geven — mits men ter- 

 zelfder tijd het gehalte aan gebonden stikstof van de lucht 

 en het regenwater bepaalde — maar ik zou ook de planten 

 met stikstof houdende stoffen bemesten, en houden rekening 

 van de hoeveelheid dier stofl'en, aan den bodem toegevoegd. 

 Zoodoende was dan de plant, behalve dat zij met eene 

 klok omgeven was, geheel in natuurlijken toestand, zoo- 

 dat zij rijpe zaden zal kunnen voortbrengen, mits men 

 haar koolzuur genoeg toevoege. 



Gesteld, 1 zaadje brengt eene plant onder die omstandig- 

 heden voort, die 50 rijpe zaden geeft. Gesteld verder, dat 

 men den kunstbodem bemest had, ook met gebonden stik- 

 stof, tot eene hoeveelheid, die met de gebonden stikstof 

 van lucht en regenwater voldoende is voor 25 zaden, dan 

 leeren de geheele plant en de andere 35 zaden : * dat er 

 '/voor hen stikstof uit de lucht is vastgelegd, aan den 

 '/ plantengroei heeft deel genomen." 



En deze laatste wijze van de proef in het werk te stel - 

 ien — volkomen lijnregt tegenovergesteld aan de wijze der 

 vroeger genoemde onderzoekers — is zonder tegenspraak 

 •de allerbeste, die men kiezen kan Zij is niet nieuw ; eene 



