( 116 ) 



onderscheid of die oorspronkelijke toonen van blaas- of 

 van strijk-instrumenten uitgingen. Tautim stelde deze 

 hoogte van den neven-toon bij hel bedoelde verschil iii 

 hoogte der oorspronkelijke toonen als regel ; maar hij 

 schijnt dien toon bij zijne waarnemingen steeds een octaaf 

 te hoog te hebben geschat ; en waarschijnlijk heeft hij den 

 regel eene te algemeene geldigheid toegekend. 



Reeds door sauveuh was in 1700 melding gemaakt van 

 de zoogenaamde pulsaties, welke gehoord worden bij het 

 gelijktijdig bestaan van twee toonen, die slechts zeer wei- 

 nig in hoogte verschillen. Hij stelde voor, deze stooten 

 te bezigen om het aantal trillingen te bepalen van den 

 toon, die door eene afgemeten buis werd aangegeven. 

 Sartf paste in 1796 zijne handelwijze met gelukkiger 

 gevolg toe, dan hem zelven ten deel viel. 



La grange *) maakt gewag van deze verschijnselen en 

 wijst op het verband tusschen pulsaties en combinatie- 

 toonen; zoowel de eerste als de laatste laat hij ont- 

 staan uit den versterkten indruk, die bij het zamenvallen 

 der trillingen van beide toonen moet worden geboren. 

 Een combinatie-toon ontstaat namelijk dan, wanneer de 

 stooten te snel op elkander volgen om afgescheiden te 

 worden gehoord; verder behandelt hij deze verschijnse- 

 len niet. 



T. YOUNG t) behandelt deze toonen en doet opmerken, 

 dat behalve de lage tartinische ook nog een hoogere 

 neven-toon voorkomt, dat, onder anderen bij het aan- 

 geven van grondtoon en groote terts, die het interval |- 

 vormen, ook nog de onderquart der eerste, dus de toon 3, 

 wordt gehoord. Die hoogere combinatie-toonen worden 



*) Misc. Tnur. I. Sur la nalvre du non. Art. 52 en 64. 



■f) Phil. Transact. 1800, p. 130. On the coalescense n/ musical 

 sounds. 



