( 141 ) 



het algemeen en hare vergelijking met cene eigenaardige moei- 

 jelijkheid en noodzakelijke voorbereiding van het oor gepaard 

 gaat, en dat welligt het naar binnen gelegen deel tot zekeren 

 graad op dehoogte van dien toon moet worden gespannen, waar- 

 bij eene onbewuste werking plaats grijpt, in zekeren zin niet 

 ongelijk aan die welke in het oog optreedt, wanneer het voor 

 een bepaalden afstand wordt geadapteerd ; eene werking, die 

 zich zal uitstrekken over al de veerkrachtige deelen van 

 het oor en waarbij b. v. eene in- of doorbuiging van de 

 fenestra kan plaats grijpen. En deze vooronderstelling 

 aangaande zulk eene onbewuste spanning wint grond, 

 wanneer wij letten op de moeite, die gewoonlijk bij het 

 vergelijken van twee toonen wordt aangewend, en op de 

 voorkeur die men daarbij geeft aan het achtereenvolgend 

 hooren der beide toonen; eene wijze van handelen, die den 

 schijn heeft, alsof men onbewust in den tusschentijd de 

 spanning van het oor verandert en eerst met den eenen daar- 

 na meer met den anderen toon in overeenstemming brengt. 

 De snelheid en vaardigheid, waarmede die onbewuste han- 

 deling plaats grijpt, zoowel hier als in het algemeen bij 

 het hooren van muzijk, kan geene moeijelijkheid baren ; 

 want even gemakkelijk en ligt als men de stembanden 

 voor verschillende octaven spant, even onbewust en snel 

 kan deze adaptatie van het oor plaats grijpen. Vooral 

 bij de waarneming van corabinatie-toonen heeft groote in- 

 spanning plaats ; die toonen zijn uiterst zwak en onder het 

 geruisch, waarmede zij dikwijls verbonden zijn, moeijelijk 

 te ondersclieiden Mij dunkt niets belet mij aan te nemen, 

 dat juist die spanning van het inwendig oor, welke hierbij 

 onwillekeurig plaats heeft, eene der hoofdzakelijkste voor- 

 waarden voor hunne wording is. 



Leibnitz *) heeft gezegd : //Musica est e.xercitiura arith- 



*) Epislolae ail dinersos I Epift 154. volgens cut.ahni. 



