( 142 ) 



meticae occultum nescientis se numerare anitni, multaenim 

 facit in perceptionibus confusis seu insensibilibus quae dis- 

 tincta apperceptione notare nequit. Erraiit enira, qui nihil 

 in anima fieri putant, cujus ipsa non sit conscia. Anima 

 igitur, etsi se numerare non sentiat, sentit tarnen hujus 

 numerationis insensibilis efl'ectum, seu volnptatem in con- 

 sonantiis, molestiam in dissonantiis inde resultantera. Ex 

 multis enim congruentiis insensibilibus oritur voluptas." 



Het kon wel gebeuren, en het bestaan van combinatie- 

 toonen leidt er toe, dat het wezen van con- en dissonan- 

 tie eenig en alleen is gegrond in die tot zekere mate 

 optredende blijvende trillingen van ons inwendig gehoor- 

 werktuig onder den invloed der van buiten aandrin- 

 gende golven ; want de reeks van blijvende trillingen, die 

 bij eene bepaalde spanning daarin gelijktijdig bestaan- 

 baar zijn, zal, blijkens het boven gezegde, overeenstemmei\ 

 met de opvolgende toonen van snaren of buizen, dat is, 

 zij zal eene harmonische reeks vormen ; en daarom zal 

 deze volgorde, aan buizen en snaren ontleend, een aange- 

 namen indruk op ons te weeg brengen. De combinatie- 

 toonen, die eene zoo gereede verklaring vinden in de op- 

 wekking van blijvende trillingen door voortgaande, onder 

 voorwaarde, dat slechts een gedeelte van het geheel regt- 

 streeks wordt getroffen, die hunnen oorsprong noch in de 

 lucht, noch in de werktuigen, noch in de omgevende 

 wanden kunnen hebben, zij zijn zeer gewigtige uitkomsten 

 van waarneming, die ons nopen het oor uit dit oogpunt te 

 beschouwen. — De combinatie-toonen ontstaan dan in het 

 oor zelf, zoodra dit door meer dan eeiien toon getroffen wordt 

 ten gevolge der verwikkeling van impulsies, omdat ons meer 

 naar binnen gelegengehoorwerktuig, wanneer toonen worden 

 vernomen, terstond tot eene blijvende trilling tracht te ko- 

 men ; alleen dan, wanneer slechts een enkele toon optreedt 

 is er geen reden voorhanden, waarom zij zouden ontstaan. 



