( 143 ) 



Het kan slechts onze bewondering wekken, dat die com- 

 binatie-toonen zoo zwak blijven; het pleit voor de volko- 

 menheid, waarmede het oor in overeenstemming met een 

 zamenstel van toonen kan gaan trillen ; terwijl een ander 

 veerkrachtig ligchaam al ligt zeer sterke combinatie-toonen 

 zou geven is de traagheid, waarmede die trillingen hier door 

 de begrensde vloeistofl'en worden opgenomen, zoo gering, 

 dat die neventoonen slechts zeer zwak optreden. De dis- 

 sonantie van toonen toont op hare wijze weder aan, dat het 

 oor waarschijnlijk eene eigene trilling kan aannemen en dat 

 er dan eene bepaalde voorkeur bestaat ten aanzien der too- 

 nen, die gelijktijdig worden opgenomen. — Reeds sadveur 

 wilde zijne kennis aangaande het ontstaan van stooten 

 bezigen, om daaruit con- en dissonantie te verklaren. 

 E. FISCHER *} heeft de leer der pulsaties en combinatie- 

 toonen te hulp geroepen om daaruit het aangename der 

 accoorden af te leiden en daardoor tevens de grenzen te 

 bepalen, binnen welke de afwijkingen van de oorspronkelijke 

 zuiverheid der toonen moesten beperkt blijven. In de ge- 

 schiedenis der wetenschap zal men van tijd tot tijd meer 

 zulke pogingen aantreflen ; het zou nu hier de plaats zijn, 

 om nog nader over dit onderwerp uit te weiden ook wat be- 

 treft de deugdelijkheid en voortrefl'elijkheid der onderschei- 

 dene accoorden; maar het is ligt in te zien, dat die naar 

 mijne wijze van beschouwing eenvoudig zullen moeten 

 worden afgeleid uit de grootere of kleinere volkomenheid, 

 waarmede de zamenstellende toonen als blijvende trillingen te 

 gelijk in het oor kunnen bestaan; zoo reeds kan men beweren 

 dat b. V., daar de toonen 4, S en 6 waarschijnlijk beter ge- 

 lijktijdig kunnen bestaan dan 10, 12 en 15, het duur-ac- 

 coord zal te verkiezen zijn boven het mol-accoord. Eene 

 breedere behandeling van dit onderwerp ligt niet op mijnen 



*) Ueber das akuntische VerhüUniss der Accorde. Progrfnnm des 

 Tierliner Gifmnosiums zum Granen Klonter. 1835. p. 25. 



