( 145 ) 



stand naar den aangegeven toon behoeft te gaan trillen, 

 waardoor de mogelijkheid van combinatie-toonen wordt 

 toegelaten. 



Om te besluiten: De combinatie-toonen ontstaan ten 

 gevolge van de eigene spanning, waarvoor het oor als acus- 

 tisch werktuig vatbaar is en die bij de opvatting van toon 

 altijd eenigermate in het spel komt : de voortgaande trillin- 

 gen worden slechts aan een gedeelte van het geheel mede- 

 gedeeld; het oor, of liever het trillend samenstel, kan, ten 

 gevolge van eene eigenaardige overhelling tot de eenvoudigste 

 trillingen, bij het aandringen van meer dan édn stelsel van 

 schommelingen eene of meer lagere trillingen aannemen, die 

 echter harmonische ondertoonen der aangegeven toonen moeten 

 zijn, dewijl het geheel altijd toch voor deze toonen gespannen 

 wordt; deze neventoonen zullen zich voortdurend een klein ge- 

 deelte der telkens van buiten toegevoerde levende krachttoeëige- 

 nen. Con- en dissonantie hebben in die spanning evenzeer haren 

 grond, dewijl juist die toonen het best te zamen zullen worden 

 waargenomen en den aangenaamsten indruk zullen geven, 

 die het gemakkelijkst te zamen in het oor kunnen bestaan. 

 En hiermede acht ik dit onderwerp afgehandeld ; ik heb 

 den zetel der combinatie-toonen, even als vroegeren, geplaatst 

 "n het oor, maar ik heb tevens naar mijne meening de 

 hoofd-voorwaarden aangegeven, waaronder zij daar kunnen 

 worden geduld ; kan het nog ter aanbeveling mijner theorie 

 strekken, dan wijs ik nog op dit eene punt, dat zij toe- 

 staat niet alleen, maar tevens het middel aan de hand geeft, 

 om op te sporen, welke combinatie-toonen het beste zul- 

 len worden gehoord, en dat zij b. v. het eerst de toonen 

 aangeeft, die het naaste bij gelegen zijn, terwijl alle vroe- 

 gere de verst afgelegene, de laagste voorop stellen, een 

 onderscheid dat haar, na de inzage van het tafeltje van 

 HüLLSTRöM, tot geen gering voordeel zal zijn. Mogt ik 

 door deze behandeling van het onderwerp anderen? die 



VERSLAGEN EN MEDEDEELINQEN. DEEL lH. 10 



