( 149 ) 



op de plaats van ontstaan. De wording van dezen grond 

 onder Gorinchem schijnt met meer waarschijnlijkheid ge- 

 steld te kannen worden in de laatste tijden van het di- 

 luviale of de eerste van het alluviale tijdperk. 



Hetzelfde schijnt men te moeten aannemen van de zoet- 

 water- en landschelpen, die, blijkens dezelfde waarnemingen, 

 onder Gorinchem op eene diepte van 90 tot 120 ellen 

 aanwezig zijn. Het zijn waarschijnlijk voorwerpen uit het 

 Loss van den Bijn en België, die hier echter niet in klei, 

 maar in zandgrond voorkomen; en daardoor alleen reeds 

 aanduiden, dat zij uit hunne oorspronkelijke plaatsen van 

 ontstaan, weggevoerd zijn geworden. Hun overvoeren naar 

 de tegenwoordige ligplaats, kan mede, naar de meeste waar- 

 schijnlijkheid, gesteld worden in het overgangstijdperk van 

 het diluvium tot het alluviam. Men kan dan veronder- 

 stellen dat hier eene geweldige diepte, in het diluviale 

 tijdperk ontstaan, aangevuld is geworden eerst, en terwijl 

 die met zeewater vervuld was, door afspoelsels van ter- 

 tiaire gronden, en later door die van het diluviale Loss, 

 tijdens hier een zoetwater-meer was ontstaan. Dat later 

 ook hier weder zee- of brakwater gestaan heeft, blijkt uit 

 enkele zeeschelpen, die de Gorinchemsohe, zoowel als de 

 Heusdensche boorput, hebben opgeleverd. 



Een dalen van de tertiaire gronden, die Nederland be- 

 grenzen, en waarvan er waarschijnlijk ook andere meer in 

 de diepte liggen, schijnt dtre niet aanneemlijk ; maar een 

 oprijzen daarentegen, althans langs de grenzen, is niet te 

 weerspreken. 



II. 



Het tweede tijdperk, dat bij de wording van Nederland 

 in aanmerking komt, is datgene, waarinde diluviale gron- 

 den herwaarts werden overgevoerd. Daar latende op welke 

 wijze zulks heeft plaats gehad, en of zee- dan wel zoet- 

 water toenmaals deze streken bedekt heeft, zeker is het, 



n* 



