( 161 ) 



gen aan den mond van den IJssel, in het Mastebroek, 

 die mede op eene dikke veenlaag liggen, schijnen ook in 

 dit tijdperk ontstaan te zijn ; maar vooral ook moeten 

 daartoe gebragt worden de uitgestrekte, algemeen op veen 

 of derrie rustende kleigronden van Drechterland, Friesland 

 en Groningen, in zoover die voor het aanleggen der be- 

 dijkingen zijn bezonken. 



In dit tijdperk moet voorzeker het aanleggen der Wier- 

 den of Terpen in Friesland en Groningen worden gesteld, 

 die de zeer opmerkenswaardige bijzonderheid hebben, dat 

 zij uitsluitend voorkomen binnen de oudste dijken waar- 

 van de sporen nog aanwezig zijn. 



De bewijsgronden voor het zakken van den bodem, die 

 uit de ligging dezer gronden ontleend kunnen worden, 

 hebben betrekking op de overblijfselen van menschelijke 

 kunstvlijt, welke tot dit tijdperk behooren. 



De Wierden in Groningen en Friesland bestaan geheel 

 en al, en tot op eene zekere diepte onder den grond, uit 

 door de bewoners te zameu gebragte voorwerpen, waarvan 

 er vele, volgens de oudheidkenners, behooren tot de tij- 

 den der Romeinen. De groote massa, waaruit zij zamen- 

 gesteld zijn, schijnt, vooral ten aanzien der onderste lagen, 

 uit te zamengehoopte raoerasplanten en mest van huisdie- 

 ren te bestaan, dus juist uit datgene wat men veronder- 

 stellen kan dat, voor deze herdersvolken, het eerst bij de 

 hand lag. Want men moet zich de kweldergronden uit 

 dat tijdvak niet voorstellen als de tegenwoordige van Gro- 

 ningen en Friesland, die voortdurend kaal gehouden wor- 

 den door het weidende vee, maar als de zoogenoemde 

 Kardoezen van het Kampereiland, of als de aanslibbingen 

 van het IJ, begroeid met eene welige en digte planten- 

 groei van hoog opschietende moerasgewassen. De onder- 

 zijde der Wierden moet nu uitwijzen of zij op eenen 

 grond liggen, die vroeger hooger dan tegenwoordig geweest 



