( 169 ) 



scheikundig onderzoek hier had aangewezen, en bij de be- 

 stauddeelen, die uit die grondsoorten door water eu daarna 

 door chlorwaterstofzaur worden opgelost, en bij die van 

 het overblijvend gedeelte, noch in water, noch in chlor- 

 waterstofzuur oplosbaar, en eindelijk bij de organische 

 stoffen in deze grondsoorten voorhanden ; voorts wijst hij 

 op die bestanddeelen, waarover de planten in die gronden 

 terstond en later zouden kunnen beschikken. 



Als oorzaken der onvruchtbaarheid van deze gronden 

 worden door den spreker voornamelijk vermeld, de groote 

 vochtigheid en koudheid en de gevolgen daarvan, de te 

 groote vastheid en stevigheid, en hare natuurlijke gevol- 

 gen, de gesloten ondergrond, het bezit van iu water op- 

 losbaar ijzer-oxjdule en oxydezouten, en de geringe gunstige 

 ontbinding en losmaking der bestanddeelen, welke in die 

 gronden plaats hebben. Eindelijk gaat hij over tot eene uit- 

 eenzetting der middelen, die deze onvruchtbaarheid zouden 

 kunnen verhelpen. Zij zijn voornamelijk: de drooging van 

 den grond te bevorderen langs den eenvoudigsten weg, 

 het losmaken van den bovengrond en dien niet met ande- 

 ren te bedekken ; het losmaken van den ondergrond, zon- 

 der dien boven te brengen; het dikwerf bewerken, zoodat 

 de bestanddeelen van den grond behoorlijk met de lucht 

 in aanraking komen en daardoor gunstig veranderd wor- 

 den; de vermenging met kalkhoudenden mergel, of liever 

 met kalk en houtasch : welke middelen naar de verschillende 

 omstandigheden en gelegenheden kunnen gewijzigd wor- 

 den. Langs deze wegen kunnen de nu onvruchtbare gron- 

 den in bebouwbare veranderd worden. Hetgeen de land- 

 bouwers bet zwartmaken van den grond noemen, is reeds 

 gebleken in dit geval vruchteloos te zijn. Het losmaken 

 en bewerken van den bovengrond en het openen van den 

 ondergrond zullen hier de beste diensten bewijzen. De 

 spreker heeft het plan over dit onderwerp eene verhan- 



