( ai6 ) 



zijn van hebscuel geene volledige metingen omtrent Sa- 

 turnus bekend, doch op twee verschillende tijden lieeft hij 

 eene schatting van de verhouding tusschen de breedte 

 van den ring en die der tusschenruimte, gegeven. De 

 eerste dier schattingen is van het jaar 1791 en stelt de 

 verhouding op 0,92, maar wordt door nERSciiEL zelven 

 niet zeer naauwkeurig genoemd. Naar de tweede dier 

 schattingen, door berscbel in het jaar 1806 medegedeeld, 

 is de verhouding 0,80. Struve heeft het midden uit 

 beide schattingen genomen en, zonder hier eene irradiatie 

 in rekening te brengen, de verhouding voor het jaar 1799, 

 naar herschel op 0,86 gesteld, maar de gronden waarop 

 dit getal steunt zijn te zwak en het verschilt te weinig 

 van de later gevondenen, om het als een bewijs voor een 

 breeder worden van den ring van Saturnus te doen gel- 

 den. Zoo men de metingen en schattingen van de achttiende 

 eeuw eene naauwkeurigheid toekent, die gedoogt uit haar 

 gevolgtrekkingen omtrent de standvastigheid of verander- 

 lijkheid van de ligchamen des zonnestelsels af te leiden, 

 zoo moet men ook aannemen, dat die ligchamen, soms in 

 een zeer kort tijdsbestek, de vreesselijkste uitzettingen, 

 inkrimpingen en gedaanteverwisselingen ondergingen. Her- 

 schel zelf meende eene wanstaltige gedaante bij het lig- 

 chaam van Saturnus en eene zeer aanmerkelijke afplatting 

 bij Mars te hebben waargenomen, terwijl de naauwkeurige 

 metingen van bessel, noch van het een noch van het an- 

 der, een spoor verraden. Kon herschel in zijn oordeel 

 over deze onderwerpen derwijze dwalen, zoo bestaan er 

 ook geene redenen om hem in zijne, zoo veel moeijelijker 

 schattingen, omtrent de betrekkelijke afmetingen van Sa- 

 turnus en diens ring, eene volstrekte onfeilbaarheid toe te 

 kennen. Eene kleine fout in de genoemde schattingen van 

 herschel zoude de gevolgtrekkingen, waartoe zij leiden, 

 aanmerkelijk kunnen wijzigen, en ik meen haar daarom 



