( 217 ) 



met betrekking tot ons onderwerp alle stemregt te moe- 

 ten ontzeggen. 



Nog in het begin van de tegenwoordige eeuw waren de 

 hulpmiddelen, voor het uitmeten van kleine grootheden 

 aan den hemel, zoo onvolkomen, dat men hunne voort- 

 brengselen, veelal alleenlijk om het wantrouwen waarin zij 

 stonden, verwierp. Die hulpmiddelen hebben echter door 

 FRAUNHOFER verbeteringen ondergaan, door welke hunne 

 beteekenis voor de sterrekunde geheel en al veranderd is. 

 rRAüNUOFER volmaakte de kijkers als zoodanig, hief de 

 groote moeijelijkheden van het meten op, door die werk- 

 tuigen, met behulp van uurwerken, de hemellichten in 

 hunne dagelijksche beweging te doen volgen, en vervaar- 

 digde mikrometers en heliometers, in eene volkomenheid, 

 die men vroeger voor onbereikbaar verklaard zoude heb- 

 ben. Talrijke groote kijkers met mikrometers toegerust, 

 en ook eenige heliometers, door fraunhofer of zijne op- 

 volgers vervaardigd, zijn over de aarde verspreid en som- 

 mige van die werktuigen hebben tot metingen gediend, 

 hoezeer de meeste, na hunne voltooijing, naauwelijks iets 

 meer van zich hebben doen vernemen. Behalve die te Ko- 

 ningsbergen, zijn de heliometers, die in vroegeren en la- 

 teren tijd door het Optisch Instituut te München werden 

 afgeleverd, in het geheel niet gebruikt geworden, maar 

 sommige der nieuwe groote kijkers, met mikrometers toe- 

 gerust, hebben ook metingen omtrent de planeet Saturnus 

 opgeleverd. Eeeds vooruit kan men deze metingen eene 

 hoogere waarde dan de vroegere toekennen, maar zonder een 

 opzettelijk onderzoek zal men toch niet mogen aannemen, 

 dat zij volkomen zijn, of gevolgtrekkingen uit haar mogen 

 afleiden, die op hare vooronderstelde volkomenheid rusten. 

 Wil men op de nieuwere metingen omtrent Saturnus geene 

 stellingen, aangaande de veranderlijkheid of standvastigheid 

 dier planeet, bouwen, die gevaar loopen van spoedig we- 



