( 2iy ) 



BESSEL, die de middellijn van den binnenrand des rings niet 

 gemeten heeft, vond voor de middellijn van den buiten- 

 rand 39",31 in 1831 en 39",40 in 1837, zoodat hij 

 zelfs 1",5 van encke en galle verschilt. De heliometer, 

 met welken bessel zijne metingen volbragt, was, als kij- 

 ker, veel kleiner dan de werktuigen van welke struve, 

 ENCKE en GALLE zich bedienden, en, naar de veronderstelde 

 irradiatie, had hij dus den ring niet kleiner maar grooter 

 dan deze waarnemers moeten zien, terwijl de interferentie 

 van het licht, wier invloed in zekeren zin door bereke- 

 ning kan worden bepaald, den ring voor bessel zekerlijk 

 iets grooter dan voor struve, encke en galle had moeten 

 doen voorkomen. Wil men het aangewezen verschil, tnsschen 

 BESSEL en de overige waarnemers, uit eene irradiatie ver- 

 klaren, die zich, gelijk men zegt, bij de metingen met 

 den heliometer verscholen houdt, zoo komt men tot de 

 ongerijmde gevolgtrekking, dat voor den kijker te Dorpat 

 eene irradiatie in middellijn van 0",79 en, voor den even 

 groeten kijker te Berlijn, zulk eene irradiatie van 1",62 

 bestaat, terwijl men dan bovendien moet aannemen, dat 

 de middellijn van het ligchaam der planeet, tusschen de 

 jaren 1826 en 1837 van 17",20 tot op 16",U8 vermin- 

 derd is. De onderlinge verschillen der overige metingen 

 zijn, evenmin als die der reeds genoemde, uit irradiatie 

 of interferentie te verklaren, of uit eene onjuiste bepa- 

 ling van de bogen, die de ruimten tusschen de draden 

 der schroeven, met welke men de metingen volbragt, 

 aan den hemel innemen. De fouten, uit de onnaauw- 

 keurigheid der werktuigen voortvloeijende, zijn zekerlijk 

 veel kleiner dan de verschillen tnsschen de aangevoerde 

 metingen, en wij zien dus dat die verschillen uit niets 

 anders kunnen worden verklaard, dan uit de bezwaren 

 aan het meten zelf verbonden. Het blijkt, dat de per- 

 soonlijkheid des waarnemers daarop meer invloed uitoefent 



