( 204 ) 



dige van da studie dei' Ilepaticae af', en daar zij daaren- 

 boven levend, op hare groeiplaatsen moeten worden waar- 

 genomen, om over levenswijze, verspreiding en vele andere, 

 voor eene goede biologische kennis dezer planten nood- 

 wendige vereischten te kunnen oordeelen, is deze studie 

 voor hen, die zich met zulk een onderzoek der natuur niet 

 vroeg gemeenzaam hebben gemaakt, op later leeftijd be- 

 zwaarlijk. Er behoort een scherp gezigt toe, om die plan- 

 ten in de natuur te kunnen opmerken. De afgebeelde 

 soort van Plagiocldla is reusachtig groot, mnneer men 

 ze vergelijkt met de meeste planten dezer familie, welker 

 vorm en bewerktuiging slechts bij sterke vergrooting door 

 den mikroskoop kunnen onderscheiden worden. 



De meeste Europesche Hepaticae zijn echter niet zeld- 

 zaam, en vormen in tallooze, nevens en door elkander groei- 

 jende exemplaren digte en uitgestrekte zoden op den grond, 

 op boomschors en op de bladeren en stengels van andere 

 planten ; maar omdat door deze groeiwijze alleen de uiter- 

 ste groene of bruine topjes in 't oog vallen, terwijl het 

 overige gedeelte der plantjes in de zode verborgen is, zoo 

 kost de opsporing van hare verschillende soorten in de 

 natuur veel meer moeite, dan die van andere, meer geïso- 

 leerd groeijende planten. Voor het bloote oog zijn zij 

 daarenboven alleen zigtbaar op vochtige of moerassige 

 plaatsen, op veen- en boschgrond, alwaar zij dan nog 

 meestal tusschen andere planten verscholen zijn. De klein- 

 ste soorten krimpen bij droog iveder zoodanig in, dat men 

 wel een geoefend hepatikoloog moet wezen, om ze in dien 

 staat op te merken. 



Is het voor de geographie en biologie der Hepaticae zoo 

 noodwendig onderzoek in de natuur reeds zooveel bezwaar- 

 lijker dan bij grootere planten, niet minder moeijelijk is 

 hare soortsbepaling. Men heeft ten minste voor de ver- 

 gelijking van de meeste planten een voornaam hulpmiddel 



